Van
“liberté, égalité, fraternité” naar “ dignité, diversité et parité”?
In
Frankrijk is al enige tijd een debat aan de gang over de “Etat laïque” en
een mogelijke aanpassing van de Grondwet. Bij decreet werd door president
Sarkozy aan een comité opdracht gegeven om de préambule van de Grondwet onder
de loep te leggen. Het is zijn intentie om de “diversité” in de Grondwet in
te schrijven. In de préambule worden o.a. de politieke filosofie en de rechten
en vrijheden, eigen aan de Franse republiek, bevestigd (principes van 1789 en de
sociale verworvenheden van 1946). Deze verankering gebeurde in 1958. Men was
toen beducht voor een afglijden – onder De Gaulle – van de Vijfde Republiek
naar een “Napoleontisch systeem”. Bedoeling was hoe dan ook het principe van
het “universalisme” incontournable te maken. Deze “grondwettelijke
identiteit” waarborgt elke burger immers vrijheid van denken en gelijkheid
voor de wet.
Tegenstanders
van dit initiatief van Sarkozy vrezen een afzwakking van het “lekengehalte”
van de Franse samenleving en een inflatie van nieuwe soortspecifieke rechten die
de initiële, voor allen geldende rechten, dreigen te wurgen.
Over
naar Nederland. Daar staat artikel 23 van de Grondwet regelmatig ter discussie.
Artikel 23 staat er bekend als het artikel van de confessionelen. Een discussie
over artikel 23 ligt dan ook, zeker bij de christelijke partijen zoals het CDA,
zeer gevoelig. In het artikel ligt sinds 1917 de vrijheid van onderwijs
vastgeankerd. In concreto gaat het om de vrijheid om - betaald door de staat -
scholen te stichten en te besturen volgens geloof of overtuiging.
Genoeg
stof voor een (notoir vrijzinnig) hoogleraar om er zijn inaugurale rede aan te
wijden. We
verwijzen hierbij naar de rede uitgesproken door Prof. P.B. Cliteur bij de
aanvaarding van het ambt van hoogleraar in de encyclopedie van de
rechtswetenschap aan de Universiteit van Leiden, met als onderwerp de neutrale
staat, het bijzonder onderwijs en de multiculturele samenleving.
P.
Cliteur onderzoekt de mogelijke argumenten die pleiten voor het betoelagen van
bijzonder onderwijs en hij waarschuwt voor het verder de weg opgaan van het op
staatskosten cultiveren van de eigen etnische en religieuze identiteit, voor het
flirten met de gedachte dat religie ons informatie kan leveren over hoe de
wereld in elkaar zit en hij benadrukt dat wetenschap en moraal beter gedijen
zonder godsdienst. Cliteur betoogt er in dat de strijd tussen de neutrale en de
multiculturele staatsconceptie nergens zo hard wordt uitgevochten als op het
terrein van het onderwijs. De druk op de neutrale staat is zéér groot geworden.
Dissidente stemmen worden geweerd.
Pessimisme?
Is
er reden tot pessimisme, is dit een ver van mijn bed-show, zijn dit slechts fait
-divers of zijn er bepaalde ontwikkelingen waarover wij ons zeker zorgen moeten
maken, dan wel enige alertheid voor aan de dag moeten leggen.